Zesp\u00f3\u0142 nadpobudliwo\u015bci psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD, jest jednym z najcz\u0119\u015bciej diagnozowanych zaburze\u0144 neurorozwojowych. Charakteryzuje si\u0119 trwa\u0142ym wzorcem nieuwagi i\/lub nadpobudliwo\u015bci-impulsywno\u015bci, kt\u00f3ry znacz\u0105co utrudnia funkcjonowanie lub rozw\u00f3j.<\/p>\n\n\n\n
ADHD cz\u0119\u015bciej diagnozuje si\u0119 u ch\u0142opc\u00f3w ni\u017c u dziewcz\u0105t w dzieci\u0144stwie, cho\u0107 r\u00f3\u017cnica ta zmniejsza si\u0119 w wieku doros\u0142ym. U cz\u0119\u015bci os\u00f3b objawy utrzymuj\u0105 si\u0119 w \u017cyciu doros\u0142ym \u2013 wed\u0142ug danych oko\u0142o dw\u00f3ch trzecich dzieci z ADHD do\u015bwiadcza upo\u015bledzaj\u0105cych objaw\u00f3w r\u00f3wnie\u017c w doros\u0142o\u015bci (w pe\u0142nym lub podprogowym nasileniu). ADHD ma silne pod\u0142o\u017ce genetyczne. Badania bli\u017ani\u0105t wskazuj\u0105 na odziedziczalno\u015b\u0107 rz\u0119du oko\u0142o 74\u201380%. Choroba ma charakter poligenowy \u2013 ryzyko wynika z \u0142\u0105cznego dzia\u0142ania wielu wariant\u00f3w genetycznych o niewielkim efekcie, a nie z jednego genu.<\/p>\n\n\n\n
Czynniki \u015brodowiskowe o udokumentowanym zwi\u0105zku (cho\u0107 nie zawsze przyczynowym) obejmuj\u0105:<\/p>\n\n\n\n
\u2022 oty\u0142o\u015b\u0107 lub nadwag\u0119 matki przed ci\u0105\u017c\u0105,<\/p>\n\n\n\n
\u2022 palenie tytoniu i ekspozycj\u0119 na acetaminofen w ci\u0105\u017cy,<\/p>\n\n\n\n
\u2022 zaburzenia nadci\u015bnieniowe i stan przedrzucawkowy w ci\u0105\u017cy,<\/p>\n\n\n\n
\u2022 niekt\u00f3re choroby atopowe w dzieci\u0144stwie.<\/p>\n\n\n\n\n\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w ADHD powstaje w wyniku interakcji wielu czynnik\u00f3w genetycznych i \u015brodowiskowych dzia\u0142aj\u0105cych we wczesnym okresie \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n
Wytyczne i metaanalizy sieciowe wskazuj\u0105, \u017ce leczenie ADHD powinno by\u0107 wielomodalne i dostosowane do wieku oraz nasilenia objaw\u00f3w. Leki psychostymuluj\u0105ce maj\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 skuteczno\u015b\u0107 w redukcji objaw\u00f3w rdzeniowych ADHD. Leki niestymuluj\u0105ce s\u0105 skuteczne, cho\u0107 zwykle w mniejszym stopniu. U dzieci poni\u017cej 6. roku \u017cycia zaleca si\u0119 jako leczenie pierwszego wyboru trening behawioralny rodzic\u00f3w. U dzieci starszych i m\u0142odzie\u017cy zaleca si\u0119 \u0142\u0105czenie farmakoterapii z interwencjami behawioralnymi i szkolnymi. U doros\u0142ych terapia poznawczo-behawioralna (CBT) dostosowana do ADHD wykazuje skuteczno\u015b\u0107 w redukcji objaw\u00f3w (szczeg\u00f3lnie w ocenie klinicysty) oraz w poprawie funkcjonowania. Kombinacja farmakoterapii i interwencji behawioralnych\/psychologicznych cz\u0119sto daje lepsze rezultaty ni\u017c monoterapia.<\/p>\n\n\n\n
ADHD bardzo cz\u0119sto wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puje z innymi zaburzeniami: zaburzeniami opozycyjno-buntowniczymi, zaburzeniami zachowania, zaburzeniami l\u0119kowymi, depresj\u0105, zaburzeniami uczenia si\u0119 oraz uzale\u017cnieniami. Nieleczone ADHD wi\u0105\u017ce si\u0119 z podwy\u017cszonym ryzykiem trudno\u015bci edukacyjnych, problem\u00f3w zawodowych, wypadk\u00f3w, problem\u00f3w relacyjnych i obni\u017conej jako\u015bci \u017cycia. Wczesna, prawid\u0142owa diagnoza oraz leczenie oparte na dowodach naukowych pozwalaj\u0105 istotnie zmniejszy\u0107 nasilenie objaw\u00f3w i poprawi\u0107 funkcjonowanie w wielu obszarach \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n
ADHD jest dobrze zdefiniowanym zaburzeniem neurorozwojowym o silnym pod\u0142o\u017cu genetycznym i udokumentowanych czynnikach ryzyka \u015brodowiskowego. Diagnostyka opiera si\u0119 na dok\u0142adnej ocenie klinicznej zgodnej z kryteriami DSM-5-TR lub ICD-11. Leczenie pierwszego wyboru obejmuje \u2013 w zale\u017cno\u015bci od wieku \u2013 interwencje behawioralne, farmakoterapi\u0119 (g\u0142\u00f3wnie stymulanty) oraz ich po\u0142\u0105czenie. Aktualna literatura naukowa potwierdza skuteczno\u015b\u0107 tych podej\u015b\u0107 przy jednoczesnym podkre\u015blaniu heterogeniczno\u015bci zaburzenia i konieczno\u015bci indywidualizacji terapii.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zesp\u00f3\u0142 nadpobudliwo\u015bci psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD, jest jednym z najcz\u0119\u015bciej diagnozowanych zaburze\u0144 neurorozwojowych. Charakteryzuje si\u0119 trwa\u0142ym wzorcem nieuwagi i\/lub nadpobudliwo\u015bci-impulsywno\u015bci, kt\u00f3ry znacz\u0105co utrudnia funkcjonowanie lub […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2605,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2604","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kingaodwazna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2604","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kingaodwazna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kingaodwazna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kingaodwazna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kingaodwazna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2604"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/kingaodwazna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2604\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2607,"href":"https:\/\/kingaodwazna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2604\/revisions\/2607"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kingaodwazna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2605"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kingaodwazna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2604"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kingaodwazna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2604"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kingaodwazna.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2604"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}