Zaburzenie z napadami objadania się (Binge Eating Disorder, BED) to jedno z najczęstszych zaburzeń odżywiania. Charakteryzuje się powtarzającymi się epizodami niekontrolowanego spożywania dużych ilości jedzenia bez regularnych zachowań kompensacyjnych (wymiotów, nadmiernych ćwiczeń czy restrykcyjnych diet), które występują w bulimii.
Według DSM-5 diagnoza BED wymaga:
• powtarzających się epizodów objadania się – spożycia w określonym czasie (np. 2 godziny) ilości jedzenia wyraźnie większej niż większość osób zjadłaby w podobnych okolicznościach, połączonego z poczuciem utraty kontroli;
• obecności co najmniej trzech z pięciu cech: jedzenie wyraźnie szybsze niż zwykle, jedzenie do nieprzyjemnego uczucia pełności, jedzenie mimo braku fizycznego głodu, jedzenie w samotności z powodu wstydu, uczucie obrzydzenia do siebie, przygnębienia lub silnej winy po epizodzie;
• wyraźnego cierpienia związanego z objadaniem się;
• występowania epizodów średnio przynajmniej raz w tygodniu przez 3 miesiące;
• braku regularnych niewłaściwych zachowań kompensacyjnych oraz tego, że objawy nie występują wyłącznie w przebiegu anoreksji lub bulimii.
W ICD-11 definicja jest zbliżona i kładzie nacisk na częste, nawracające epizody z utratą kontroli oraz istotny dystres lub upośledzenie funkcjonowania.
BED często współwystępuje z otyłością, depresją, zaburzeniami lękowymi i problemami z regulacją emocji. Nie każdy pacjent z BED ma nadwagę – część osób utrzymuje prawidłową masę ciała. Zaburzenie wiąże się z obniżoną jakością życia, wstydem i cyklami restrykcji oraz kolejnych napadów.
Pierwszą linią leczenia jest psychoterapia. Najsilniejsze dowody ma terapia poznawczo-behawioralna (CBT), w tym jej wzmocniona forma (CBT-E). Badania pokazują, że CBT skutecznie zmniejsza częstość epizodów i zwiększa odsetek abstynencji (ok. 50–60% pacjentów osiąga remisję). Farmakoterapia zwykle wspiera, a nie zastępuje psychoterapii.
Ważnym elementem jest także praca nad regularnym rytmem posiłków, rozpoznawaniem wyzwalaczy emocjonalnych i budowaniem zdrowszych strategii radzenia sobie ze stresem. Współpraca psychologa/psychoterapeuty z dietetykiem zwiększa szanse na trwałą zmianę. Jeśli rozpoznajesz u siebie powyższe objawy, warto skonsultować się ze specjalistą. BED jest zaburzeniem, które dobrze reaguje na leczenie – im wcześniej rozpoczęte, tym lepsze rokowanie.
